about us     |     subscribe     |     contact us     |     submit article     |     donate     |     speaking tour     |     store     |     ePaper
    Events    Issues    Tradition    E-Paper
2021 more..

2020 more..

2019 more..

2018 more..

2017 more..

2016 more..

2015 more..

2014 more..

2013 more..

2012 more..

2011 more..

2010 more..

2009 more..

2008 more..

2007 more..

2006 more..

2005 more..

 

Click here for a full index

email this article       print this article
 
די הייליקסטע ספרי תורה זענען א
אידיש איז נישט אַן עצמדיקער אָביעקט פון קדושה; אָבער די מענטעלע פון אַ ספר תורה איז אויך הייליק און אידיש איז די מענטעלע פאַר תורה און אמונה
 

אין צוזאַמענהאַנג מיטן 13טן יאָרצייט פון הגאון רבי יוסף דוב הלוי סאָלאָווייטשיק זצ”ל, דעם חול המועד פּסח (תשנ”ג-תשס”ו), דרוקן מיט אַ בריוו וואָס דער רב האָט געשיקט צו “דער טאָג”, ח’ אדר, תשכ”א ( 6 )119

 

* פון הרב יוסף דוב סאָלאָווייטשיק

 

איך בין ניט קיין אידישיסט, וועלכער גלויבט, אַז דאָס לשון אַליין שטעלט מיט זיך פאָר אַן אַבסאָלוטן ווערט. אָבער אַ גמרא-איד בין איך יאָ, און איך ווייס, אַז הייליקייט און אַבסאָלוטקייט זיינען ניט אַלעמאָל אידענטיש. די הלכה האָט פאָרמולירט צוויי אידייען פון קדושה: 1) גופי קדושה. 2) תשמישי קדושה. זי האָט אָפּגעפּסקנט, אַז מען ד9ארף ראַטעווען פון אַ שריפה שבת, ניט נאָר די ספר תורה נאָר אויך דאָס מענטעלע, אין וועלכן זי איז איינגעוויקלט;

ניט בלויז די תפילין, נאָר אויך דעם זעקל אין וועלכן זיי ליגן.

ממילא, אידיש ווי אַ שפּראַך, ניט קוקנדיק וואָס זי איז ניט פאַררעכנט צווישן גופי קדושה, געהערט זיכער צום קלאַס פון תשמישי קדושה, וועלכע זיינען אויך הייליק און וועלכע מען מוז באַשיצן מיט אַלע כוחות. איז דען דאָ אַ שענערער “תיק” אין וועלכן די הייליקסטע ספרי-תורה זיינען געווען און זיינען נאָך אַלץ איינגעוויקלט, ווי אידיש? אויף דער שפּראַך האָט דער רמ”א, דער מהרש”ל, דער ווילנער גאון, ר’ חיים וואָלאָזשינער און אַנדערע גדולי ישראל מיט זייערע תלמידים תורה געלערנט. אויף אידיש האָט דער בעל שם-טוב, דער מעזריטשער מגיד און דער אַלטער רבי - סודות פון מעשה בראשית דערקלערט. אויף פּשוטן מאַמע-לשון האָבן די אידישע מאַסן זייער אמונה, פּשוטע ליבע און טריישאַפט אויסגעדרוקט. עד-היום זאָגן ראשי ישיבות זייערע שיעורים אויף אידיש.

אַזאַ “תיק” איז זיכער הייליג, כאָטש זיין קדושה איז נישט קיין אַבסאָלוטע, נאָר אַן אָפּגעלייטעטע, אין דעם גדר פון תשמישי קדושה. אויפהאַלטן דעם “תיק” איז אַ גרויסער זכות!

יוסף דוב הלוי סולובייציק
טוט דא א קוועטש. זייט אזוי גוט, און אבאנירט דעם "אלגעמיינעם זשורנאל".
Posted on April 11, 2006
email this article       print this article
Copyright 2005 by algemeiner.com. All rights reserved on text and illustrations