about us     |     subscribe     |     contact us     |     submit article     |     donate     |     speaking tour     |     store     |     ePaper
    Events    Issues    Tradition    E-Paper
2021 more..

2020 more..

2019 more..

2018 more..

2017 more..

2016 more..

2015 more..

2014 more..

2013 more..

2012 more..

2011 more..

2010 more..

2009 more..

2008 more..

2007 more..

2006 more..

2005

וועגן אידיש און יידיש
הירשע=דוד כ”ץ

 

פאָר&#
שמואל איזבאַן

 

צווי&#
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

דער מחלוקת צווישן די ערשטע פיר
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

ישראל פלאַנירט אַוועקצוגעבן קב
יעקב בריל

 

ער האָט נישט געשטאַמלט
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

צה”ל גרייפט אָן עזה
יעקב בריל

 

ר’ יויזעלע בעל-מופת
חיים זאַקס

 

הויפּט ביבליאָטעקער פון ישיבה
לייזער מישולאווין

 

דאָס נישט באַזעצן אַלע שטחים ו
ליובאַוויטשער רבי

 

56 פּראָצענט פון אַמעריקאַנער
שלמה שמיר

 

דער עקלהאַפטער פּנים פון די יש
שלמה שמיר

 

חנוכה אַמאָל און היינט

 

ביבי נתניהו וואַרפט-אָפּ אָנבא
שמחה קאָרענרייך

 

כאַמאַס געווינט די וואַלן אין
יעקב בריל

 

צום אָ?שטאַם און טייטש פונעם ו
הירשע=דוד כ”ץ

 

מעלדונג וועגן די אַרטיקלען פון

 

רבני’שע חכמות און פקחות פון גד
חזן משה טעלעשעווסקי

 

פּאָליציאַנט שילדערט דעם שוידע
יעקב בריל

 

34 קערפּערס פון אידישע קדושים
יעקב בריל

 

טריבונע פאר’ן פאלק

 

איר ווילט פאַרוואַנדלען מענטשן
הרב משה קיימאַן

 

אַ צדיק האָט אָפּגעלערנט פון ד
ליובאַוויטשער רבי

 

פירער פון רעפאָרם באַוועגונג:
שלמה שמיר

 

האָט אליהו הנביא באַזוכט וואוד
הרב פינחס וויליגער

 

בשעת מ’זעט 15000 אידן טאַנצן צ
סימון יעקבסאָן

 

פאַרוואָס די לינקע פירן אַ קאַ

 

דער עלטסטער אידישיסט אויף דער
הירשע=דוד כ”ץ

 

עס כאַפּט אַ ציטער
שלמה שמיר

 

א מעש&
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

נישט &
קלאודיה ברונער

 

דער ו&
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

א פאַ
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

א קאט
הרב דר. נחום לאַם

 

אין ג&
יהושע דובראַווסקי ז"ל

 

אייב פאַקסמאַן פארטיידיקט סטיו
שמואל בערגער

 

זי פלעגט פאָרן 72 שעה יעדן חוד
יצחק בערסאָן

 

אותו האיש אין דער ליטעראַטור פ
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

זענען מיר קראַנק אין קאָפּ?
יצחק בערסאָן

 

די רעפאָרמער זענען גערעכט...
הרב דוד האלאנדער

 

צום ערשטן מאָל אין 25 יאָר: סט
יצחק בערסאָן

 

70 פּראָצענט פון אַמעריקאַנער
שלמה שמיר

 

טראָץ אָפיציעלע פאַרלייקונגען,
יעקב בריל

 

לאָנדאָנער “סאָנדעי טיימס” דעק
אברהם קארן

 

טריבונע פאר’ן פאלק

 

“איך האָב ניט מורא פאַרן טויט”
שמחה קאָרענרייך

 

יוסי שריד פאַרלאָזט ישראל פּאָ

 

באַגעגענישן צווישן אידן און די
שמחה קאָרענרייך

 

עס זענען דאָ צדיקים אויך אויף
מרדכי באומאַן

 

פייערלעכער בית א-ל דינער הערט
סימון יעקבסאָן

 

מיט 250 יאָר צוריק: פרידריך’ס
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

ווי דער ווילנער גאון פלעגט זיך
הרב פינחס וויליגער

 

פאַרוואָס האָט דער “פאָרווערטס
הירשע=דוד כ”ץ

 

די מלחמה צווישן רעליגיעזע און
יהושע דובראַווסקי ז"ל

 

סאַודיע וועט אַראָפנעמען דעם ב
יעקב בריל

 

נייעס אַנאַליז
שלמה שמיר

 

א פּאָליטישער “צונאַמי” פאַרפל
יעקב בריל

 

מזל טוב! די אַרבעטער-פּאַרטיי
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

אַמעריקע וואַרט אויף דער אידיש
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

אַ דעבאַטע צווישן הרב חיים קני
הרב פינחס וויליגער

 

אויפן פרישן קבר פון ראַדזינער
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

וועלן די פּאָליציי אַנטדעקן דע
יעקב בריל

 

א נשמ&
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

דער ל&
שלמה שמיר

 

מ'שטא&
שיע טענענבוים

 

קריס&#
משה גרודה

 

דער פ&
דר. העשל קלעפפיש

 

די הי&
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

מיין &
סימון יעקבסאָן

 

נתניהו באַשולדיקט: שרון האָט א
יצחק בערסאָן

 

חנוכה ליכט אויפן חומה אין כינע
יצחק בערסאָן

 

אויפן פרישן קבר פון רביצין אסת
מענדל אדלער

 

נאָבעל-פּרייז געווינער וואָרנט
יעקב בריל

 

אַראַבער געהרגעט צוליב באַזעצו
יעקב בריל

 

ווייבער האָבן איר גערופן די רב
חיים זאַקס

 

מיין שוועסטער חנהלע
חיים זאַקס

 

119 אומגעקומען אין איראַנישן ע
שמחה קאָרענרייך

 

האָט אַמעריקע געהרגעט הויכראַנ
יעקב בריל

 

אַ וועלט אָן גרעניצן איז קיין
הרב דוד האלאנדער

 

מיין מאַמעס קיך r
חיים זאַקס

 

83טער אגודה קאָנווענשאָן אַדרע
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

לאָמיר מאַכן אַ שהחיינו
מרדכי באומאַן

 

דער גרויסער וויכוח צווישן די ע
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

3 מיליאָן מענטשן, צווישן זיי 5

 

“נבלה! ניט פאַרגונען אידן צו ה
חיים זאַקס

 

דער אונטערשייד צווישן אידישע א
ליובאַוויטשער רבי

 

אינמ&#
באָריס קאַרלאָוו

 

וואס &
ליובאַוויטשער רבי

 

כראנ&#
יעקב בריל

 

צה"ל'ס
בצלאל פיקסלער

 

הרב ק&
הרב חיים קאַרלינסקי

 

משה א&
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

א ‘גמר חתימה טובה’ לכבוד חנוכה
הרב דוד האלאנדער

 

“ברוך אתה ה’ אלקינו מלך העולם
יצחק בערסאָן

 

נתניהו דערוויילט אַלס ליכוד פי
שלמה שמיר

 

וואָס האָט אָפּגעהאַלטן דעם זו
הרב משה קיימאַן

 

רבני’שע חכמות און פקחות פון גד
חזן משה טעלעשעווסקי

 

תיקון טעות
די רעדאַקציע

 

אַ מת מצוה אין מאַנהעטן
ברוך שלום יעקבסאָן

 

אויב זי גלויבט אין מיר
חזן משה טעלעשעווסקי

 

דער קאַמף פון תורה קעגן דער מא
הרב משה קיימאַן

 

אַ חסיד דאַרף האָבן אמונה
חזן משה טעלעשעווסקי

 

אויפן פרישן קבר: פון אַ מנהיג
הרב משה שובאַלסקי

 

“ויהי אור”

 

חורב&#
דר. אברהם אָרנשטיין

 

שרון &
סימון יעקבסאָן

 

לויה &
גרשון יעקבסאָן

 

די צו&
אליעזר וויזעל

 

טויז&#
די רעדאַקציע

 

דער פ&
שמחה קאָרענרייך

 

וועלכע גבירים דאַרף מען רעספּע
הרב פינחס וויליגער

 

שארית הפּליטה אידן אין ישראל ו
יעקב בריל

 

חנוכה אין יעניסעיסק
גרשון יעקבסאָן

 

שלמה שמיר באַריכטעט פון ישראל
שלמה שמיר

 

הרב לוי יצחק שאַפּיראָ, פון די
יצחק בערסאָן

 

ווי דער דור פון שארית הפּליטה
סימון יעקבסאָן

 

ביים ערשטן ברידער-קבר נאָכן או
ק. צעטניק

 

טריבונע פאר’ן פאלק

 

פאַרוואָס אונזערע עלטערן האָבן
הרב משה קיימאַן

 

מיין &
הרב משה קיימאַן

 

די חר&
שלמה שמיר

 

דאס ג&
דר. העשל קלעפפיש

 

דער א&
שלמה שמיר

 

זאָל שמעון פּערעס קומען און מש
יעקב בריל

 

אַ יאָר זינט דער צונאַמי

 

זאָל דער קענסער געוואוקס פון י
יעקב בריל

 

היתכן אַז דער גאַנצער מקור פון
ליובאַוויטשער רבי

 

היציקע דעבאַטע אין האַרוואַרד
יצחק בערסאָן

 

רבי נחמן בראַצלאַווער רעדט צו
דר. העשל קלעפפיש

 

ג-ט נעמט נישט קיין שוחד
חזן משה טעלעשעווסקי

 

אַ וויזיע פאַר דער צוקונפט פון
סימון יעקבסאָן

 

יו-ען פאָרזיצער, קאָפי אַנאַן,
יעקב בריל

 

אין ט&
שיע טענענבוים

 

דער נ&
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

גרשו&#
די רעדאַקציע

 

דער ק&
אליעזר וויזעל

 

די נייע אָנשיקעניש
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

טראָץ זאָרג פון טראַגישע פעלער
שמחה קאָרענרייך

 

געוועזענער אַמעריקאַנער הויפּט
יעקב בריל

 

ווי קומט עס אַז יצחק’ס אַ קינד
ליובאַוויטשער רבי

 

נייער כולל אין מאַנהעטן ציט צו

 

“קעניג פון ניו יאָרק” האָט אינ
שלמה שמיר

 

חב"ד א
חזן משה טעלעשעווסקי

 

סיריע וועט באַהאַלטן נוקלעאַרע
יעקב בריל

 

איראַנער פּאָליטיקער גיט איירא
יעקב בריל

 

אַ משיחישער זאָאָ-גאָרטן?
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

מייקאַל דזשעקסאָן דערקלערט אַז
יעקב בריל

 

ווען אַ דייטשישער גענעראַל האָ
הרב פינחס וויליגער

 

בונם דער פערד-גנב
חיים זאַקס

 

אריאל שרון כאַפּט אַ מפּלה אין

 

טריבונע פאר’ן פאלק

 

אַשקלון איז געוואָרן דער נייער
יצחק בערסאָן

 

אַראַבער קלאָגן אָן בוגי יעלון
יעקב בריל

 

אויספאָרשונג קעגן 88 יאָריקער
שמחה קאָרענרייך

 

יוסף לאַפיד באַשולדיקט: שרונ’ס
יעקב בריל

 

ווי דער ליובאַוויטשער שליח פון
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

דער פאַראייביקער פון דער אידיש
הירשע=דוד כ”ץ

 

אפילו פונעם סטראוק האָט פּרעמי
שלמה שמיר

 

טריבונע פאר’ן פאלק

 

הרב מנחם מענדל ברוק

 

וואס וויל אריק שרון?
שלמה שמיר

 

די מחלוקת צווישן דעם יונגן און
שלמה שמיר

 

אַ באַגעגעניש מיט רבי נחמן ברא
דר. העשל קלעפפיש

 

איך פ&
חיים זאַקס

 

אייראָפּעאישע באַאָבאַכטער האַ
יעקב בריל

 

היתכן אַז די שבטים האָבן געמאַ
ליובאַוויטשער רבי

 

וועט שרונ’ס “קדימה” פּאַרטיי
יעקב בריל

 

איז מיין פופציק יעריקער קאַמף
הרב דוד האלאנדער

 

ווער האָט אייך געגעבן אַ רעכט
הרב פינחס וויליגער

 

דער גרויסער בלאָף
אלי עמיר

 

אַלוועלטעכער אָנדענק- טאָג פון
חיים ראזענטאל

 

אַ זעקס יאָריקער אינגל וויל פא
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

אַמאָל דאַרף מען אָנקלאַפּן עש
הרב משה קיימאַן

 

זעכציק יאָר פונעם ניורעמבערג פ
יעקב בריל

 

עזה מ&
שלמה שמיר

 

טשאַרלס דאַרווין אָדער דער רבו
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

הרצחת וגם ירשת ?! דער קאַמ
יעקב בריל

 

נאָך צענדליקער יאָרן: שמעון פּ
יעקב בריל

 

אין דער מחיצה פון די גרעסטע חס
שלמה שמיר

 

דער י&
ברוך שלום יעקבסאָן

 

דער אינגסטער “דראָג-פאַרברעכער
מענדל אדלער

 

וואָס האָט זיך יעקב דערמאָנט מ
הרב פינחס וויליגער

 

דער נייער משיחיסט

 

פאַרוואָס ג-ט’ס שידוך איז נישט
הרב משה קיימאַן

 

מיין &
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

חרדישער חבר-הכנסת, יעקב ליצמאַ
יעקב בריל

 

רבנים האָבן גוטגעהייסן נייעם י
יצחק בערסאָן

 

בראשית ברא אלקים אַל-אַקצאַ
יעקב בריל

 

מתנחלים האָבן אָפּגעשניטן 200
יעקב בריל

 

נאך טעראר אטאקע אין ירדן: אראב
יעקב בריל

 

פּרעזידענט פון איראַן דערקלערט
יעקב בריל

 

בעת ריזיקער י”ט כסלו מלוה מלכה
יצחק בערסאָן

 

מלוה מלכה לטובת טשעבינער ישיבה

 

אַן אויסנעמלעכע אידישע שוישפּי
משה לאָיעוו

 

אַן איגרתל פון קעשענעוו...
הירשע=דוד כ”ץ

 

קען ישראל חרוב מאַכן די אַטאָמ
יעקב בריל

 

קען אַ מקובל זיין אַ פרעסער?
הרב פינחס וויליגער

 

הונדערטער גויים זענען זיך יערל
יעקב בריל

 

דער אָסלאָ פּראָצעס לעבט און א
יעקב בריל

 

פּרעה’ס חלומות פון אַ פּסיכאָל
הרב משה קיימאַן

 

גרעסטער נאַצי באַהאַלט זיך מעג
יעקב בריל

 

דער רבי פון קאָנטראַסטן: ר’ נפ
דר. העשל קלעפפיש

 

רבני’שע חכמות און פקחות פון גד
חזן משה טעלעשעווסקי

 

ווען די וועלט ווערט אָנגעפירט
הרב דוד האלאנדער

 

רעליגיעזע אידן לעבן לענגער ווי
יעקב בריל

 

יצחק ראַבין וואָלט זיך געשעמט
שלמה שמיר

 

אַן עלעגיע אויף גוש קטיף
משה גרודה

 

כיזבאַלאַ אַטאַקירט דרום פראָנ
יעקב בריל

 

פּאַלעסטינער שטיצן איראַנ’ס רו
יעקב בריל

 

34 קדושים פון שטוטגאַרט נאַצי
יעקב בריל

 

די עצה פון חזון איש אויף תאוות
חזן משה טעלעשעווסקי

 

קאצק &
דר. העשל קלעפפיש

 

אם אשכחך גוש קטיף
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

?א קבו
יעקב בריל

 

איך זוך אַ מענטש
גרוניא סלוצקי-קאַהן

 

מיין &
שלמה שמיר

 

בהמות און מענטשן
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

אברהמס ברענענדיקע ליבשאַפט צו
הרב משה קיימאַן

 

“אגודת ישראל” האָט זיך דערהויב
הרב דוד האלאנדער

 

טריבונע פארן פאלק

 

זעלבסטמאד איז די הויפט אוזראך
יעקב בריל

 

אייב פאקסמאן וואָרנט: אַמעריקע
שלמה שמיר

 

אויב מיר וועלן אָנהויבן די מל
ק. צעטניק

 

די בריטישע קעניגן איז פון די
יעקב בריל

 

לעבן נאָכן טויט
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

מער ר&
הרב משה יהודה כהן

 

כבוד דיין אויסגעמאַטערטע נשמה
גרוניא סלוצקי-קאַהן

 

אין ק&
לוי יצחק יעקבסאָן

 

די פראַנצויזישע “אינטיפאַדע”
יעקב בריל

 

דער א&
יעקב בריל

 

צווישן לעבן און טויט
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

ועל פ&
הרב יעקב אייזעמאַן

 

האָבן די מגידים געוואוסט וועגן

 

דער יתום
חיים זאַקס

 

א ניי
שלמה שמיר

 

ווען עלטערן דאַרפן אַוועקשיקן
יהושע דובראַווסקי ז"ל

 

פּאַלעסטינער וועלן שיסן ראַקעט
יעקב בריל

 

אויפן פרישן קבר פון הגאון ר’ ש
הרב משה שובאַלסקי

 

 

Click here for a full index

email this article       print this article
 
נתניהו’ס נייער פּאָליטישער פאַרמעגן, גוטע באַציאונגען מיט אַמעריקע
שלמה שמיר
 

די אמת׳ע גוטע נייעס פון דער דערפאָלגרייכער באַגעגעניש צווישן פּרעזידענט באַראַק אָבאַמאַ און פּרעמיער בנימין נתניהו, איז נישט בלויז דער פאַקט וואָס נתניהו איז אַרויסגעקומען פון ווייסן הויז געשטאַרקט פּאָליטיש און מיט אַן אויפגעבויטן פּרעסטיזש. נישט ווייניקער וויכטיק, און אפשר אַפילו מער באַדייטונגספול, איז דער פאַקט, וואָס פּרעזידענט אָבאַמאַ איז איצט ״אַנטדעקט״ געוואָרן אַלס עמיצער וואָס איז אויסגעניכטערט פּאָליטיש, אָבער ער האָט נאָך אַלץ די אַמביציע דורכצופירן אַ שלום-אָפּמאַך אין מיטעלן מזרח, נאָר ער איז פיל מער רעאַליסטיש און דורכגעטראַכט לגבי דעם דאָזיקן ציל.
פאַר פּרעמיער נתניהו איז דער איצטיקער באַזוך אין וואַשינגטאָן געווען אַ טריאומפאַלע רייזע, וואָס מ׳באַצייכנט אויף העברעאיש ווי אַ ״מסע נצחון״. מ׳דאַרף אָבער זיין פאָרזיכטיק און נישט אַריינגעצויגן ווערן אין התפּעלות און באַגייסטערונג. מיינער אַ גוטער באַקאַנטער, שמואל ראָזנער, אַ וועטעראַן-אָבסערוואַטאָר און עקספּערט אויף די באַציאונגען צווישן אַמעריקע און ישראל, האָט זייער טרעפלעך סומירט דעם נתניהו-באַזוך אין וואַשינגטאָן. אין דער פרייטיקדיקער אויסגאַבע אין ״מעריב״, האָט ראָזנער געשריבן: ״מיט נתניהו׳ן האָט פּאַסירט אַ שרעקלעכע זאַך. זיין באַזוך (אין וואַשינגטאָן) איז אַביסל צו-שטאַרק געלונגען...״.
מיט אַנדערע ווערטער, פאַר דער פריינטלעכער אויפנאַמע אין ווייסן הויז, און פאַר די אַלע שיינע זשעסטן און קאָמפּלימענטן מיט וועלכע אָבאַמאַ האָט ״באַגאָסן״ נתניהו׳ן, וועט דער ישראל-פּרעמיער דאַרפן באַצאָלן אַ טייערן פּאָליטישן פּרייז. די ערשטע זאַך וואָס יעדער אָנפאַנגער פּאָליטיקער לערנט אין וואַשינגטאָן, איז, אַז ״ס׳זיינען נישט פאַראַן קיין אומזיסטע מאָלצייטן״ .... פאַר יעדער פּאָליטישער ״טובה״ איז פאַראַן אַ פּרייז, און ס׳איז נאָך נישט געבוירן געוואָרן דער פּאָליטיקער, לאָקאַלער אָדער פרעמדער, וואָס האָט זיך געקענט אַרויסדרייען פון צאָלן דעם פּרייז.
דערווייל, אָבער, קען נתניהו זיך כאָטש דערלויבן צו זיין צופרידן און האָבן דאָס פולע רעכט צו שפּירן זיך זאַט פון פאַרגעניגן, מיט די רעזולטאַטן פון זיין איצטיקער באַגעגעניש – די פינפטע – מיט פּרעזידענט אָבאַמאַ. נאָך אַלעם, די איבערקערעניש וואָס איז פאָרגעקומען אין אַזאַ קורצער צייט אין נתניהו׳ס פּערזענלעכען מעמד און פּאָליטישע פּאָזיציע אין ישראל, איז פּשוט אַ וואונדערלעכע. מיט צוויי וואָכן צוריק, איידער ער איז אָפּגעפלויגן קיין וואַשינגטאָן, איז ער געווען אַ דערשלאָגענער און דערנידערטער פּאָליטיקער, וועמענס מעמד אויף דער פּאָליטישער אַרענע אין ישראל איז געווען כמעט אַ פאַרצווייפלטע.
די צרות און פּראָבלעמען אינערלעך און אויסערלעך, זיינען געפאַלן אויף ביבי׳ן איינע נאָך דער אַנדערער. די פאַרפּלאָנטערונג פון דער אָפּעראַציע אויפן ים נעבן דעם עזה-ברעג, און דער שאַרפער קריזיס מיט טערקיי, די פּאָליטישע באַלאַגערונג קעגן ישראל אויף דער וועלט-אַרענע, און די מאַסן מאַניפעסטאַציע פון צאָרן קעגן דער אידישער מדינה, אין וועלכער עס האָבן זיך באַטייליקט העכער צוויי הונדערט טויזנט מענטשן, וואָס האָבן מאַרשירט איבערן לאַנד אין פּראָטעסט קעגן דעם וואָס דער פאַרכאַפּטער ישראל-סאָלדאַט גלעד שאַליט שמאַכט שוין פיר יאָר אין געפענגענשאַפט ביי דער טעראָר-אָרגאַניזאַציע ״כאַמאַס״ אין עזה, ווי אויך די קאָנפראָנטאַציע צווישן די חסידישע עלטערן אין עמנואל מיטן העכסטן געריכט, ״בג״ץ״, האָט אויפגערעגט אַ גרויסן ציבור פון חסידישע און חרדישע אידן אין ישראל קעגן פּרעמיער נתניהו.
דערצו האָט ״ביבי״ נתניהו זיך פאַרוויקלט אין אַ מיאוסער קריגעריי מיט זיין אויסערן-מיניסטער, אביגדור ליבערמאַן, און אין דער זעלבער צייט האָט פאַרטיידיקונגס-מיניסטער אהוד ברק אויסדריקלעך פאַרלאַנגט פון נתניהו׳ן אויסצואַרבעטן און באַקאַנט מאַכן אַ שלום-אינציאַטיוו, און געוואָרנט דעם פּרעמיער, אַז ער קען נישט פאַרבלייבן  אַלס מיניסטער אין דער רעגירונג אויב עס וועט נישט געטאָן ווערן עפּעס אויפן געביט פון אַן אָפּמאַך מיט די פּאַלעסטינער אַראַבער. קאָמענטאַטאָרן אין ישראל האָבן שוין אָנגעפאַנגען מאַכן  אַ חשבון וויפל צייט ס׳איז נאָך פאַרבליבן ביז די איצטיקע קאָאַליציע-רעגירונג וועט פאַלן.
עס גייט אָבער קוים דורך אַ וואָך, און נתניהו ווערט מיטאַמאָל פאַרוואַנדלט פון אַ ״מלך אביון״ אין אַ העלד. ער קערט זיך אום קיין ישראל אַ פריילעכער און מיט אַ ברייטן שמייכל אויפן פּנים. ער ווערט אויפגענומען אַלס פּאָליטישער אויסלייזער. קיין איין צרה און פראַגע פון דער לאַנגער ליסטע וואָס מיר האָבן דאָ פריער אויסגערעכנט, איז נאָך נישט געלייזט געוואָרן, אָבער וואָס עס האָט פּאַסירט איז, אַז דער ״איינוואוינער״ אין ווייסן הויז,  באַראַק אָבאַמאַ, האָט זיך אויפגעכאַפט, און באַגריפן די גרויזאַמע ווירקלעכקייט וואָס הערשט אין מיטעלן מזרח. נאָך דעם ווי ער האָט באַצאָלט ״רבי-געלט״ פאַר זיינע אילוזיעס און שלעכטע עצות, האָט אָבאַמאַ פאַרשטאַנען, אַז די הויפּט-סיבה פאַרוואָס די סיטואַציע אין מיטעלן מזרח ווערט כסדר ערגער און מער געשפּאַנט, איז ער אַליין – נעמלעך, די סיבה איז, זיין אייגענע פּאָליטיק און צוגאַנג כלפּי דעם לאַנגיאָריקן קאָנפליקט צווישן ישראל און די פּאַלעסטינער אַראַבער.
יודעי-דבר אין וואַשינגטאָן זאָגן, אַז שוין עטלעכע וואָכן וואָס אָבאַמאַ געפינט זיך אין אַ פּראָצעס פון אַ ״חשבון הנפש״ לגבי זיין ביז איצטיקן צוגאַנג צום מיטעלן מזרח בכלל, און צו דער פּאַלעסטינער פראַגע בפרט. עס זעט אויס, אַז אָבאַמאַ איז געקומען צו דער מסקנה, אַז די שולד פאַר דער איינפרירונג אין די באַציאונגען צווישן ישראל און דער פּאַלעסטינער אויטאָריטעט ליגט אויף די פּלייצעס פון וואַשינגטאָן – נישט אין ירושלים און נישט אין ראַמאַלאַ. אָבאַמאַ איז אויך געקומען צום אויספיר, אַז זיין חנופה׳דיקע רעדע אין קאַיראָ באַלד נאָך דעם ווי ער איז דערוויילט געוואָרן אַלס פּרעזידענט פון אַמעריקע, און זיין איבערבעטונגס-אויפפאַסונג כלפּי דער אַראַבישער וועלט, צוזאַמען מיט זיינע אַגרעסיווע דערקלערונגען קעגן ישראל – נישט בלויז וואָס די אַלע זאַכן האָבן נישט ״מעסיקער״ געמאַכט די פּאַלעסטינער פירער, נאָר זיי האָבן גאָר פאַרהאַרטעוועט זייערע שטעלונגען, און עס האָט דערמוטיקט די פּאַלעסטינער אויטאָריטעט צו זיין מער עקסטרעם און איינגעשפּאַרט, און אין דער זעלבער צייט, זיינען אַראַבישע און מוסולמענישע רעגירונגען גאָר געוואָרן מער פיינטלעך כלפּי אַמעריקע.
אָבאַמאַ האָט אויך ״אויסגעפונען״, אַז ער האָט שטאַרק גרינגעשעצט דעם פאַרנעם פון סימפּאַטיע און שטיצע פון וועלכע ישראל געניסט אינעם אַמעריקאַנער סענאַט און קאָנגרעס. הויכראַנגיקע סענאַטאָרן און קאָנגרעסלייט פון ביידע פּאַרטייען האָבן ״געגעבן צו פאַרשטיין״ דעם פּרעזידענט, אַז זיי זיינען נישט איינשטימיק, און זיינען אַפילו ברוגז צוליב דעם אַגרעסיוון און ״קאַלטן״ אופן ווי ער באַציט זיך צו ישראל און איר פּרעמיער, בנימין נתניהו. קאָנגרעסמאַן עריק קענטאָר, דער פירער פון דער רעפּובליקאַנער מינדערהייט אין קאָנגרעס, האָט פאַרגאַנגענעם שבת געהאַלטן אַ רעדע אין דער שוהל פון הרב מאַרק שניאור אין לאָנג איילאַנד. צווישן אַנדערן האָט קענטאָר געזאָגט, אַז שוין לאַנגע יאָרן איז אין וואַשינגטאָן נישט געווען אַזאַ צעטיילטער און פּאַרטייאישער קאָנגרעס ווי דער איצטיקער. ״די איין-איינציקע ‘אישו׳, אין וועלכער דער קאָנגרעס איז אַבסאָלוט פאַראייניקט און ביידע פּאַרטייען זיינען איינשטימיק בנוגע דעם עניין, איז די פראַגע פון שטיצע און סימפּאַטיע פאַר ישראל״.
פאַרלעסלעכע קוואַלן אין וואַשינגטאָן דערציילן, אַז באַלד נאָכן אינצידענט מיטן שיפן-קאַראַוואַן אויפן ים נעבן די ברעגן פון עזה, איז געשאַפן געוואָרן אַ דירעקטער קאָנטאַקט צווישן פּרעזידענט אָבאַמאַ און פּרעמיער נתניהו. אַמעריקע איז געווען די איינציקע גרויסמאַכט וואָס האָט זיך נישט באַטייליקט אין דער גלאָבאַלער כוואַליע פון באַשולדיקונגען קעגן ישראל נאָך דער אָפּעראַציע קעגן דער ״מאַרמאַראַ״-שיף, און פּרעמיער נתניהו האָט אָנגעפאַנגען שטילע געשפּרעכן מיט פּרעזידענט אָבאַמאַ, אין וועלכע די צוויי פירער האָבן דיסקוסירט פאַרשידענע שריט און געדאַנקען צו פאַרבעסערן און שטאַרקן די באַציאונגען צווישן אַמעריקע און ישראל. לויט די דאָזיקע קוואַלן, האָבן אָבאַמאַ און נתניהו פּלאַנירט און אויסגעאַרבעט אין די טעלעפאָנישע געשפּרעכן, די ״סקיצע״ פאַר דער פריינטלעכער באַגעגעניש אין וואַשינגטאָן פאָריקן דינסטיק.
אַוודאי איז ביי דער דערפאָלגרייכער באַגעגעניש צווישן אָבאַמאַ און נתניהו, נישט איינגעפעדימט געוואָרן אַ ספּאָנטאַנע פריינטשאַפט צווישן די צוויי פירער. ס׳איז געווען מער ווי אַ ״טרעף-פּונקט״ פון געמיינזאַמע אינטערעסן און אַ באַגעגעניש צווישן צוויי פירער, וואָס זיינען פאַראינטערעסירט אָנצופאַנגען אַ נייעם קאַפּיטל אין די באַציאונגען צווישן זייערע לענדער. עס דאַרף באַטאָנט ווערן, אַז פּרעזידענט אָבאַמאַ האָט נישט געביטן זיין אויפפאַסונג, אַז דער קאָנפליקט צווישן ישראל און די פּאַלעסטינער אַראַבער איז אַ שטער און אַ שטרויכלונג פאַר דער רואיקייט און שטאַביליטעט אין מיטעלן מזרח, און דער פּרעזידענט איז פאַרבליבן געטריי, אפשר נאָך מער ווי פריער, זיין ציל צו גרינדן אַ פּאַלעסטינער מדינה. ״אין זיינע געשפּרעכן מיט נתניהו האָט דער פּרעזידענט גערעדט מיט אַ נייעם טאָן, אָבער די מעלאָדיע איז געווען די זעלבע״, האָבן קאָמענטאַטאָרן אין וואַשינגטאָן באַטאָנט.
פאַקטיש איז ביי דער באַגעגעניש דערגרייכט געוואָרן איין-איינציקע קריטישע און מהות׳דיקע דערגרייכונג, וואָס איז זייער וויכטיק און גורל׳דיק פאַר דער אידישער מדינה. דער פּרעזידענט האָט אויף אַ קלאָרן און קאַטעגאָרישן אופן פאַרזיכערט ישראל, אַז זי קען ווייטער אָנגיין מיט דער אַלטער פּאָליטיק פון ״עמימות״ – נעמלעך, צו ״פאַרטונקלען״ איר נוקלעאַרן פּראָגראַם. ביז היינט האָבן די אַמעריקאַנער פּרעזידענטן קיינמאָל נישט גערעדט עפנטלעך וועגן ישראל׳ס אַטאָמישן אַרסענאַל, און ס׳האָט געהערשט אַ לאַנגיאָריקע שטילע איינשטימונג צווישן אַמעריקע און ישראל, לויט וועלכער אַמעריקע ״פאַרמאַכט די אויגן״ און מישט זיך נישט אַריין אין ישראל׳ס נוקלעאַרע אַמביציעס. באַראַק אָבאַמאַ איז דער ערשטער אַמעריקאַנער פּרעזידענט, וועלכער האָט אויף אַן עפנטלעכן און אָפיציעלן אופן, געגעבן אַ ״הכשר״ פאַר ישראל׳ס אַטאָמישן פּראָגראַם. דאָס איז אַ שריט, וואָס טראָגט אַ ריזיקן באַדייט פאַר ישראל. אין אַן אינטערוויו מיט אַ טעלעוויזיע-סטאַנציע אין ישראל, האָט פּרעזידענט אָבאַמאַ פאָריקע וואָך געזאָגט, אַז ״מיין אַדמיניסטראַציע האָט באַזאָרגט ישראל מיט מער זיכערקייט, ווי יעדע פריערדיקע אַמעריקאַנער אַדמיניסטראַציע אין דער געשיכטע״.
איין פראַגע האָבן אָבאַמאַ און נתניהו בשום פּנים ואופן נישט געוואָלט דיסקוטירן עפנטלעך – די פראַגע איבער פאַרלענגערן די בוי-איינפרירונג אין יהודה און שומרון. פאַר זייער ״דעקלאַרירטער״ שווייגעניש זיינען פאַראַן צוויי אויפקלערונגען. ערשטנס, ביידע פּלאַנירן און האָפן, אַז ביז קומענדן סעפּטעמבער, דער דאַטום ווען די בוי-איינפרירונג דאַרף זיך ענדיקן, וועלן שוין פאָרקומען דירעקטע פאַרהאַנדלונגען מיט די פּאַלעסטינער, און דער עניין פון בויען נייע הייזער און וואוינונגען אין די אידישע ישובים אין יהודה און שומרון, וועט זיין אַ פראַגע וואָס די צדדים וועלן דיסקוטירן צווישן זיך. די צווייטע אויפקלערונג, וואָס איז מער לאָגיש, איז, אַז אָבאַמאַ און נתניהו האָבן איינגעשטימט, אַז די בוי-איינפרירונג זאָל פאַרלענגערט ווערן, אָבער אויף אַ שטילן אופן, נישט דורך אַן עפנטלעכן רעגירונגס-באַשלוס.
״איך גלויב, אַז נתניהו וויל באמת שלום, און אַז ער איז גרייט צו נעמען ריזיקעס פאַר שלום״, האָט פּרעזידענט אָבאַמאַ דערקלערט נאָכן געשפּרעך פון אָנדערהאַלבן שעה, וואָס ביידע האָבן געהאַט אונטער פיר אויגן. די גרויסע פראַגע, אויף וועלכער ס׳איז דערווייל נישט פאַראַן קיין קלאָרער ענטפער, איז: צו וואָס האָט פּרעמיער נתניהו זיך פאַרפליכטעט? אויף וועלכע ״וועקסלען״ האָט ער אונטערגעשריבן?
פּרעמיער נתניהו האָט פונדאָסניי אויפגעבויט די גוטע באַציאונגען מיט אַמעריקע, און האָט אויפגעפרישט און דערמונטערט די פאַרבינדונג און קאָמוניקאַציע מיטן פרעזידענט. דאָס זיינען נישט סתם דערגרייכונגען, נאָר אַ וויכטיקער פּאָליטישער פאַרמעגן, אין דער בחינה פון ״נכסי צאן ברזל״, וואָס דער ״מקבל״ איז פאַראַנטוואָרטלעך פאַר זייער ווערט ...
די קומענדע וואָכן און מאָנאַטן  וועלן ווייזן ווי אַזוי פּרעמיער נתניהו באַהאַנדלט דאָס דאָזיקע פאַרמעגן.

 

 

 

 

 

טוט דא א קוועטש. זייט אזוי גוט, און אבאנירט דעם "אלגעמיינעם זשורנאל".
Posted on July 16, 2010
email this article       print this article
Copyright 2005 by algemeiner.com. All rights reserved on text and illustrations