about us     |     subscribe     |     contact us     |     submit article     |     donate     |     speaking tour     |     store     |     ePaper
    Events    Issues    Tradition    E-Paper
2021 more..

2020 more..

2019 more..

2018 more..

2017 more..

2016 more..

2015 more..

2014 more..

2013 more..

2012 more..

2011 more..

2010 more..

2009 more..

2008 more..

2007 more..

2006 more..

2005

וועגן אידיש און יידיש
הירשע=דוד כ”ץ

 

פאָר&#
שמואל איזבאַן

 

צווי&#
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

דער מחלוקת צווישן די ערשטע פיר
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

ישראל פלאַנירט אַוועקצוגעבן קב
יעקב בריל

 

ער האָט נישט געשטאַמלט
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

צה”ל גרייפט אָן עזה
יעקב בריל

 

ר’ יויזעלע בעל-מופת
חיים זאַקס

 

הויפּט ביבליאָטעקער פון ישיבה
לייזער מישולאווין

 

דאָס נישט באַזעצן אַלע שטחים ו
ליובאַוויטשער רבי

 

56 פּראָצענט פון אַמעריקאַנער
שלמה שמיר

 

דער עקלהאַפטער פּנים פון די יש
שלמה שמיר

 

חנוכה אַמאָל און היינט

 

ביבי נתניהו וואַרפט-אָפּ אָנבא
שמחה קאָרענרייך

 

כאַמאַס געווינט די וואַלן אין
יעקב בריל

 

צום אָ?שטאַם און טייטש פונעם ו
הירשע=דוד כ”ץ

 

מעלדונג וועגן די אַרטיקלען פון

 

רבני’שע חכמות און פקחות פון גד
חזן משה טעלעשעווסקי

 

פּאָליציאַנט שילדערט דעם שוידע
יעקב בריל

 

34 קערפּערס פון אידישע קדושים
יעקב בריל

 

טריבונע פאר’ן פאלק

 

איר ווילט פאַרוואַנדלען מענטשן
הרב משה קיימאַן

 

אַ צדיק האָט אָפּגעלערנט פון ד
ליובאַוויטשער רבי

 

פירער פון רעפאָרם באַוועגונג:
שלמה שמיר

 

האָט אליהו הנביא באַזוכט וואוד
הרב פינחס וויליגער

 

בשעת מ’זעט 15000 אידן טאַנצן צ
סימון יעקבסאָן

 

פאַרוואָס די לינקע פירן אַ קאַ

 

דער עלטסטער אידישיסט אויף דער
הירשע=דוד כ”ץ

 

עס כאַפּט אַ ציטער
שלמה שמיר

 

א מעש&
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

נישט &
קלאודיה ברונער

 

דער ו&
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

א פאַ
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

א קאט
הרב דר. נחום לאַם

 

אין ג&
יהושע דובראַווסקי ז"ל

 

אייב פאַקסמאַן פארטיידיקט סטיו
שמואל בערגער

 

זי פלעגט פאָרן 72 שעה יעדן חוד
יצחק בערסאָן

 

אותו האיש אין דער ליטעראַטור פ
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

זענען מיר קראַנק אין קאָפּ?
יצחק בערסאָן

 

די רעפאָרמער זענען גערעכט...
הרב דוד האלאנדער

 

צום ערשטן מאָל אין 25 יאָר: סט
יצחק בערסאָן

 

70 פּראָצענט פון אַמעריקאַנער
שלמה שמיר

 

טראָץ אָפיציעלע פאַרלייקונגען,
יעקב בריל

 

לאָנדאָנער “סאָנדעי טיימס” דעק
אברהם קארן

 

טריבונע פאר’ן פאלק

 

“איך האָב ניט מורא פאַרן טויט”
שמחה קאָרענרייך

 

יוסי שריד פאַרלאָזט ישראל פּאָ

 

באַגעגענישן צווישן אידן און די
שמחה קאָרענרייך

 

עס זענען דאָ צדיקים אויך אויף
מרדכי באומאַן

 

פייערלעכער בית א-ל דינער הערט
סימון יעקבסאָן

 

מיט 250 יאָר צוריק: פרידריך’ס
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

ווי דער ווילנער גאון פלעגט זיך
הרב פינחס וויליגער

 

פאַרוואָס האָט דער “פאָרווערטס
הירשע=דוד כ”ץ

 

די מלחמה צווישן רעליגיעזע און
יהושע דובראַווסקי ז"ל

 

סאַודיע וועט אַראָפנעמען דעם ב
יעקב בריל

 

נייעס אַנאַליז
שלמה שמיר

 

א פּאָליטישער “צונאַמי” פאַרפל
יעקב בריל

 

מזל טוב! די אַרבעטער-פּאַרטיי
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

אַמעריקע וואַרט אויף דער אידיש
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

אַ דעבאַטע צווישן הרב חיים קני
הרב פינחס וויליגער

 

אויפן פרישן קבר פון ראַדזינער
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

וועלן די פּאָליציי אַנטדעקן דע
יעקב בריל

 

א נשמ&
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

דער ל&
שלמה שמיר

 

מ'שטא&
שיע טענענבוים

 

קריס&#
משה גרודה

 

דער פ&
דר. העשל קלעפפיש

 

די הי&
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

מיין &
סימון יעקבסאָן

 

נתניהו באַשולדיקט: שרון האָט א
יצחק בערסאָן

 

חנוכה ליכט אויפן חומה אין כינע
יצחק בערסאָן

 

אויפן פרישן קבר פון רביצין אסת
מענדל אדלער

 

נאָבעל-פּרייז געווינער וואָרנט
יעקב בריל

 

אַראַבער געהרגעט צוליב באַזעצו
יעקב בריל

 

ווייבער האָבן איר גערופן די רב
חיים זאַקס

 

מיין שוועסטער חנהלע
חיים זאַקס

 

119 אומגעקומען אין איראַנישן ע
שמחה קאָרענרייך

 

האָט אַמעריקע געהרגעט הויכראַנ
יעקב בריל

 

אַ וועלט אָן גרעניצן איז קיין
הרב דוד האלאנדער

 

מיין מאַמעס קיך r
חיים זאַקס

 

83טער אגודה קאָנווענשאָן אַדרע
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

לאָמיר מאַכן אַ שהחיינו
מרדכי באומאַן

 

דער גרויסער וויכוח צווישן די ע
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

3 מיליאָן מענטשן, צווישן זיי 5

 

“נבלה! ניט פאַרגונען אידן צו ה
חיים זאַקס

 

דער אונטערשייד צווישן אידישע א
ליובאַוויטשער רבי

 

אינמ&#
באָריס קאַרלאָוו

 

וואס &
ליובאַוויטשער רבי

 

כראנ&#
יעקב בריל

 

צה"ל'ס
בצלאל פיקסלער

 

הרב ק&
הרב חיים קאַרלינסקי

 

משה א&
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

א ‘גמר חתימה טובה’ לכבוד חנוכה
הרב דוד האלאנדער

 

“ברוך אתה ה’ אלקינו מלך העולם
יצחק בערסאָן

 

נתניהו דערוויילט אַלס ליכוד פי
שלמה שמיר

 

וואָס האָט אָפּגעהאַלטן דעם זו
הרב משה קיימאַן

 

רבני’שע חכמות און פקחות פון גד
חזן משה טעלעשעווסקי

 

תיקון טעות
די רעדאַקציע

 

אַ מת מצוה אין מאַנהעטן
ברוך שלום יעקבסאָן

 

אויב זי גלויבט אין מיר
חזן משה טעלעשעווסקי

 

דער קאַמף פון תורה קעגן דער מא
הרב משה קיימאַן

 

אַ חסיד דאַרף האָבן אמונה
חזן משה טעלעשעווסקי

 

אויפן פרישן קבר: פון אַ מנהיג
הרב משה שובאַלסקי

 

“ויהי אור”

 

חורב&#
דר. אברהם אָרנשטיין

 

שרון &
סימון יעקבסאָן

 

לויה &
גרשון יעקבסאָן

 

די צו&
אליעזר וויזעל

 

טויז&#
די רעדאַקציע

 

דער פ&
שמחה קאָרענרייך

 

וועלכע גבירים דאַרף מען רעספּע
הרב פינחס וויליגער

 

שארית הפּליטה אידן אין ישראל ו
יעקב בריל

 

חנוכה אין יעניסעיסק
גרשון יעקבסאָן

 

שלמה שמיר באַריכטעט פון ישראל
שלמה שמיר

 

הרב לוי יצחק שאַפּיראָ, פון די
יצחק בערסאָן

 

ווי דער דור פון שארית הפּליטה
סימון יעקבסאָן

 

ביים ערשטן ברידער-קבר נאָכן או
ק. צעטניק

 

טריבונע פאר’ן פאלק

 

פאַרוואָס אונזערע עלטערן האָבן
הרב משה קיימאַן

 

מיין &
הרב משה קיימאַן

 

די חר&
שלמה שמיר

 

דאס ג&
דר. העשל קלעפפיש

 

דער א&
שלמה שמיר

 

זאָל שמעון פּערעס קומען און מש
יעקב בריל

 

אַ יאָר זינט דער צונאַמי

 

זאָל דער קענסער געוואוקס פון י
יעקב בריל

 

היתכן אַז דער גאַנצער מקור פון
ליובאַוויטשער רבי

 

היציקע דעבאַטע אין האַרוואַרד
יצחק בערסאָן

 

רבי נחמן בראַצלאַווער רעדט צו
דר. העשל קלעפפיש

 

ג-ט נעמט נישט קיין שוחד
חזן משה טעלעשעווסקי

 

אַ וויזיע פאַר דער צוקונפט פון
סימון יעקבסאָן

 

יו-ען פאָרזיצער, קאָפי אַנאַן,
יעקב בריל

 

אין ט&
שיע טענענבוים

 

דער נ&
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

גרשו&#
די רעדאַקציע

 

דער ק&
אליעזר וויזעל

 

די נייע אָנשיקעניש
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

טראָץ זאָרג פון טראַגישע פעלער
שמחה קאָרענרייך

 

געוועזענער אַמעריקאַנער הויפּט
יעקב בריל

 

ווי קומט עס אַז יצחק’ס אַ קינד
ליובאַוויטשער רבי

 

נייער כולל אין מאַנהעטן ציט צו

 

“קעניג פון ניו יאָרק” האָט אינ
שלמה שמיר

 

חב"ד א
חזן משה טעלעשעווסקי

 

סיריע וועט באַהאַלטן נוקלעאַרע
יעקב בריל

 

איראַנער פּאָליטיקער גיט איירא
יעקב בריל

 

אַ משיחישער זאָאָ-גאָרטן?
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

מייקאַל דזשעקסאָן דערקלערט אַז
יעקב בריל

 

ווען אַ דייטשישער גענעראַל האָ
הרב פינחס וויליגער

 

בונם דער פערד-גנב
חיים זאַקס

 

אריאל שרון כאַפּט אַ מפּלה אין

 

טריבונע פאר’ן פאלק

 

אַשקלון איז געוואָרן דער נייער
יצחק בערסאָן

 

אַראַבער קלאָגן אָן בוגי יעלון
יעקב בריל

 

אויספאָרשונג קעגן 88 יאָריקער
שמחה קאָרענרייך

 

יוסף לאַפיד באַשולדיקט: שרונ’ס
יעקב בריל

 

ווי דער ליובאַוויטשער שליח פון
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

דער פאַראייביקער פון דער אידיש
הירשע=דוד כ”ץ

 

אפילו פונעם סטראוק האָט פּרעמי
שלמה שמיר

 

טריבונע פאר’ן פאלק

 

הרב מנחם מענדל ברוק

 

וואס וויל אריק שרון?
שלמה שמיר

 

די מחלוקת צווישן דעם יונגן און
שלמה שמיר

 

אַ באַגעגעניש מיט רבי נחמן ברא
דר. העשל קלעפפיש

 

איך פ&
חיים זאַקס

 

אייראָפּעאישע באַאָבאַכטער האַ
יעקב בריל

 

היתכן אַז די שבטים האָבן געמאַ
ליובאַוויטשער רבי

 

וועט שרונ’ס “קדימה” פּאַרטיי
יעקב בריל

 

איז מיין פופציק יעריקער קאַמף
הרב דוד האלאנדער

 

ווער האָט אייך געגעבן אַ רעכט
הרב פינחס וויליגער

 

דער גרויסער בלאָף
אלי עמיר

 

אַלוועלטעכער אָנדענק- טאָג פון
חיים ראזענטאל

 

אַ זעקס יאָריקער אינגל וויל פא
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

אַמאָל דאַרף מען אָנקלאַפּן עש
הרב משה קיימאַן

 

זעכציק יאָר פונעם ניורעמבערג פ
יעקב בריל

 

עזה מ&
שלמה שמיר

 

טשאַרלס דאַרווין אָדער דער רבו
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

הרצחת וגם ירשת ?! דער קאַמ
יעקב בריל

 

נאָך צענדליקער יאָרן: שמעון פּ
יעקב בריל

 

אין דער מחיצה פון די גרעסטע חס
שלמה שמיר

 

דער י&
ברוך שלום יעקבסאָן

 

דער אינגסטער “דראָג-פאַרברעכער
מענדל אדלער

 

וואָס האָט זיך יעקב דערמאָנט מ
הרב פינחס וויליגער

 

דער נייער משיחיסט

 

פאַרוואָס ג-ט’ס שידוך איז נישט
הרב משה קיימאַן

 

מיין &
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

חרדישער חבר-הכנסת, יעקב ליצמאַ
יעקב בריל

 

רבנים האָבן גוטגעהייסן נייעם י
יצחק בערסאָן

 

בראשית ברא אלקים אַל-אַקצאַ
יעקב בריל

 

מתנחלים האָבן אָפּגעשניטן 200
יעקב בריל

 

נאך טעראר אטאקע אין ירדן: אראב
יעקב בריל

 

פּרעזידענט פון איראַן דערקלערט
יעקב בריל

 

בעת ריזיקער י”ט כסלו מלוה מלכה
יצחק בערסאָן

 

מלוה מלכה לטובת טשעבינער ישיבה

 

אַן אויסנעמלעכע אידישע שוישפּי
משה לאָיעוו

 

אַן איגרתל פון קעשענעוו...
הירשע=דוד כ”ץ

 

קען ישראל חרוב מאַכן די אַטאָמ
יעקב בריל

 

קען אַ מקובל זיין אַ פרעסער?
הרב פינחס וויליגער

 

הונדערטער גויים זענען זיך יערל
יעקב בריל

 

דער אָסלאָ פּראָצעס לעבט און א
יעקב בריל

 

פּרעה’ס חלומות פון אַ פּסיכאָל
הרב משה קיימאַן

 

גרעסטער נאַצי באַהאַלט זיך מעג
יעקב בריל

 

דער רבי פון קאָנטראַסטן: ר’ נפ
דר. העשל קלעפפיש

 

רבני’שע חכמות און פקחות פון גד
חזן משה טעלעשעווסקי

 

ווען די וועלט ווערט אָנגעפירט
הרב דוד האלאנדער

 

רעליגיעזע אידן לעבן לענגער ווי
יעקב בריל

 

יצחק ראַבין וואָלט זיך געשעמט
שלמה שמיר

 

אַן עלעגיע אויף גוש קטיף
משה גרודה

 

כיזבאַלאַ אַטאַקירט דרום פראָנ
יעקב בריל

 

פּאַלעסטינער שטיצן איראַנ’ס רו
יעקב בריל

 

34 קדושים פון שטוטגאַרט נאַצי
יעקב בריל

 

די עצה פון חזון איש אויף תאוות
חזן משה טעלעשעווסקי

 

קאצק &
דר. העשל קלעפפיש

 

אם אשכחך גוש קטיף
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

?א קבו
יעקב בריל

 

איך זוך אַ מענטש
גרוניא סלוצקי-קאַהן

 

מיין &
שלמה שמיר

 

בהמות און מענטשן
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

אברהמס ברענענדיקע ליבשאַפט צו
הרב משה קיימאַן

 

“אגודת ישראל” האָט זיך דערהויב
הרב דוד האלאנדער

 

טריבונע פארן פאלק

 

זעלבסטמאד איז די הויפט אוזראך
יעקב בריל

 

אייב פאקסמאן וואָרנט: אַמעריקע
שלמה שמיר

 

אויב מיר וועלן אָנהויבן די מל
ק. צעטניק

 

די בריטישע קעניגן איז פון די
יעקב בריל

 

לעבן נאָכן טויט
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

מער ר&
הרב משה יהודה כהן

 

כבוד דיין אויסגעמאַטערטע נשמה
גרוניא סלוצקי-קאַהן

 

אין ק&
לוי יצחק יעקבסאָן

 

די פראַנצויזישע “אינטיפאַדע”
יעקב בריל

 

דער א&
יעקב בריל

 

צווישן לעבן און טויט
יוסף יצחק יעקבסאָן

 

ועל פ&
הרב יעקב אייזעמאַן

 

האָבן די מגידים געוואוסט וועגן

 

דער יתום
חיים זאַקס

 

א ניי
שלמה שמיר

 

ווען עלטערן דאַרפן אַוועקשיקן
יהושע דובראַווסקי ז"ל

 

פּאַלעסטינער וועלן שיסן ראַקעט
יעקב בריל

 

אויפן פרישן קבר פון הגאון ר’ ש
הרב משה שובאַלסקי

 

 

Click here for a full index

email this article       print this article
 
דף היומי קאָלום 07-16-10
פאַרוואָס מען דאַרף שטיין ביי “לכה דודי״
הרב פינחס וויליגער
 

מסכת שבועות דף כ׳ עמוד א׳, זכור ושמור בדיבור אחד נאמרו, מה שאין הפּה יכול לדבר, ומה שאין האוזן יכול לשמוע. אַזאַ מורא׳דיקער נס האָט דער רבונו-של-עולם געמאַכט אַז די אידן האָבן דאַן געקענט הערן די צוויי ווערטער ״זכור״ און ״שמור״, ווי אַזוי דער באַשעפער האָט עס אַרויסגעזאָגט אויף איין מאָל.
 אינטערעסאַנט איז, אַז דער ״אבן עזרא״, אין פּרשת יתרו, שרייבט אַ לשון: מצאנו שאמרו זכור ושמור בדיבור אחד נאמרו, און ער שרייבט דערנאָך, והנה זה הדבר הפלא ופלא שהשם דיבר זכור ושמור בבת אחת, והיה ראוי להיות זה כתוב ומפורש בתורה יותר מכל האותיות והמופתים שנכתבו וכו׳ ואיך תשמע האוזן, ואם נאמר שם פלא היה שתשמע האוזן שתי מילות בבת אחת, למה לא הזכירו זה חכמים ז״ל.  שרייבט דער ״אבן עזרא״, אַז וועגן אַזאַ גרויסן נס וואָלט די תורה אַליין געדאַרפט אַרויסשרייבן, און מיר טרעפן נישט אַז די חכמים זאָלן עס דערמאָנען אין דער גמרא.
ברענגען די מפרשים, אַז עס איז אַ פּלא אויפן ״אבן עזרא״, ווייל ביי אונדז אין  דער גמרא שטייט בפירוש אַרויסגעשריבן ״זכור ושמור בדיבור אחד נאמרו, מה שאין הפּה יכול לדבר ומה שאין האוזן יכול לשמוע״.


“שמור וזכור״

אין ספר שאלות ותשובות ״תירוש ויצהר״ (סימן קל״ד) פרעגט ער,  פאַרוואָס האָט דער גרויסער מקובל ר׳ שלמה אלקבץ, דער בעל ״לכה דודי״, מהפּך געווען און געשריבן ״שמור וזכור בדיבור אחד״ וכו׳, אָנשטאָט ״זכור ושמור״? שרייבט ער, ווייל ער האָט געוואָלט מרמז זיין זיין נאָמען ״שלמה הלוי״, אין די ראשי-תיבות פון אָנהויב פון יעדן שטיקל. וועגן דעם האָט ער אָנגעהויבן מיט אַ שי״ן, ״שמור וזכור״.


די סודות פון ר׳ שלמה אלקבץ

דער ״מאור ושמש״ אין פּרשת ואתחנן, שרייבט אַן אַנדערן תירוץ, לויט ווי עס שטייט אין זוהר,  אַז ״שמור״ איז בחינת מלכות וואָס דאָס איז פרייטיק צו-נאַכט, און ״זכור״ איז שבת בייטאָג. אַזוי ברענגט אויך דער רמב״ן אין פּרשת יתרו, פון ר׳ נחוניא בן הקנה, אַז על-פּי סוד איז ״זכירה ביום ושמירה בלילה״. קומט אויס, לויט דעם איז זייער פאַרשטאַנדיק פאַרוואָס דער גרויסער מקובל ר׳ שלמה אלקבץ האָט ערשט געשריבן ״שמור״ און דערנאָך ״זכור״.
אין ספר ״ביתו נאוה קודש״ (חודש אדר, עמוד ע״ז) ווערט געברענגט פון זקני החסידים, אַז דער בעל ״לכה דודי״ האָט מחבר געווען דעם ״לכה דודי״ מיט די זעלבע כוונות, וואָס ער פלעגט מכוון זיין בשעת תפילת עמידה שמונה עשרה. נאָך ברענגט ער דאָרט אין נאָמען פונעם ערשטן בעלזער רבי׳ן, דער ״שר שלום״ זצ״ל, אַז ר׳ שלמה אלקבץ האָט זיך אויסגענומען, 1)  מען זאָל שטיין בשעת מען זינגט ״לכה דודי״; 2) נישט צו רעדן בשעת מען זינגט ״לכה דודי״; 3) מען זאָל זינגען דעם ״לכה דודי״, און נישט זאָגן.
דער בעלזער רב האָט צוגעלייגט, אַז אויב דער בעל ״לכה דודי״ וואָלט געוואוסט אַז מען וועט זיצן בשעת׳ן זינגען ״לכה דודי״, וואָלט ער נישט מתקן געווען צו זאָגן ״לכה דודי״. אַזוי ווערט דאָרט געברענגט אינעם ספר ״ביתו נאוה קודש״.


“בואי בשלום״ מיטן קלויזענבורגער רבי׳ן

עלטערע חסידים דערציילן אַז זיי געדענקען ווי דער גרויסער גאון און צדיק כ״ק אדמו״ר ר׳ יקותיאל יהודה האַלברשטאַם זצ״ל, דער קלויזענבורגער רבי, ווען ער האָט נאָך געוואוינט אין וויליאַמסבורג, פלעגט ער שטיין ביים זינגען ״לכה דודי״ די גאַנצע צייט.  ווער רעדט נאָך ווען ער איז אָנגעקומען ביי ״בואי בשלום״,  פלעגט ער זיך צעפלאַמען אין אַ פלאַמעדיקן טאַנץ אַרום דעם בית מדרש, ״אשרי עין ראתה כל אלה״.
זיין צורה האָט געפלאַמט, מען האָט געקענט זען אַז ער געפינט זיך בכלל נישט בעלמא הדין. איך געדענק נאָך, אַז אין די לעצטע יאָרן האָט דער רבי שוין נישט געהאַט קיין כוח, פלעגט ער שטיין אויסגעדרייט ביי ״בואי בשלום״, און זיך אָנגעכאַפּט אינעם קראַגן פונעם סטראָקעס-בעקישע, און איז אַזוי געשטאַנען בערך אַ צוואָנציק מינוט מיט אַזאַ ״התפּשטות הגשמיות״, זיינע אויגן זיינען געווען פאַרגלייזט, און נאָר דעם קאָפּ האָט ער געשאָקלט אַהין און צוריק שטאַטלעך, ממש עליית נשמה. וואויל איז דעם וואָס האָט געהאַט די זכייה צו זען אַזאַ הייליקע עבודה.
נו, אויב עס איז ווי אויבן דערמאָנט, אַז ר׳ שלמה אלקבץ האָט אַריינגעלייגט אין ״לכה דודי״, די כוונות פון ״תפילת העמידה״, פאַרשטייען מיר אַן ״אפס קצהו״ פאַרוואָס דער רבי האָט אַריינגעלייגט אַזוי פיל כוחות אינעם ״לכה דודי״.


גרייטן זיך צום שבת

איך האָב געטראַכט אַ פּשט אין דער גמרא פונעם ״דף היומי״. ווען עס קומט צו רעדן צו אידן אין בית המדרש וועגן דער וויכטיקייט פון זיין ״המאחרים לצאת מן השבת וממהרים לבוא״, איז זייער שווער צו רעדן וועגן דעם, ווייל דער עולם וויל נישט הערן.  זיי זיינען צופרידן אַז זיי זיינען שומרי שבת, איי גיי זאָג זיי אַז זייערע עלטערן, און בפרט אַמאָליקע חסידישע אידן, פלעגן שוין פרייטיק נאָך חצות אויפהערן צו אַרבעטן, און אָנגעהויבן מאַכן הכנות, צוגרייטנדיק זיך צום הייליקן שבת קודש, ״התעוררי כי בא אורך״, וועקט אייך אויף, טוט-אויס אייערע וואָכן-קליידער. מ׳גייט אין מקווה, מ׳טובל׳ט זיך, מ׳זאָגט פאַר דער טבילה, ״הריני טובל להעביר מעלי זוהמא דחול״, דערנאָך נאָך אַ טבילה, ״הריני טובל לקבל עלי קדושת השבת״. דערנאָך נעמט מען אַ ״מקראות גדולות״ חומש, און מ׳גייט דורך דער פּרשה, מען זאָל כאָטש האָבן אַ שטיקל ידיעה וועגן דעם וואָס עס רעדט זיך, אַ וואָרט פון ״כלי יקר״, אַ כאַפּ פון בעל הטורים, אַ דערהויבן שטיקל ״אור החיים״ הקדוש וכדומה.  דורכלערנען עטלעכע מצוות אין ספר ״מנחת חינוך״. אַ מהלך פונעם ספּורנו, חזקוני און אַנדערע.
אַזוי ווערט דער גוף אַ ״כלי קיבול״ מקבל צו זיין די נשמה יתירה, און ווען מ׳וועט זאָגן די פינף ווערטער ״ברוך ה׳ המבורך לעולם ועד״ ביי תפילת מעריב, וועט מען קענען  מקבל זיין די פינף שבת׳דיקע חלקים פון ״נפש, רוח, נשמה, חיה, יחידה״.  צו דעם אַלעמען דאַרף מען אַ גרויסע הכנה. נישט אומזיסט האָט די תורה געזאָגט אַז מ׳דאַרף מקבל זיין ״תוספות שבת״, ״זכור מלפניה״.
אַזוי אויך ווען עס קומט צו שלש סעודות, ווערן טייל מענטשן נערוועז, זיי קענען שוין נישט אויסהאַלטן. וואָס איז? דער גן עדן איז נישט גוט פאַר דיר, דו ווילסט שוין אַנטלויפן פון דער כלה. דאָ זאָגסטו דריי מאָל ״בואי כלה״, און איצט ביי שלש סעודות, מ׳גיט דיר נאָך צייט צו פאַרברענגען מיט דער שבת מלכתא, אַנטלויפסטו, אוי לאותה בושה, אוי לאותה כלימה.
איך זאָג נישט אַז יעדער איינער איז אויף אַזאַ מדריגה, אָבער מען טאָר נישט טרייבן און יאָגן גאַנץ שלש סעודות, ווייל ער וויל שוין האַלטן נאָך ״עלינו״, ביי דער אַנדערער זייט פון דער טיר ...
אויף אַזעלכע אידן איז נעבעך אַ ביטערער רחמנות, אַז זיי קענען נישט זיצן רואיק מיט אַביסל ישוב הדעת און נהנה זיין פון דער מתיקות פונעם שבת, ״וברכתו מכל הימים, וקדשתו מכל הזמנים״. דו קענסט נאָך אַביסל נהנה זיין פון דעם אויבערשטנ׳ס ״מתנה טובה יש לי בבית גנזי ושבת שמה״, די שבת׳דיקע מתנה. נישט אומזיסט האָט דער רבונו-של-עולם באַפוילן צו מאַכן ״תוספות שבת״.


פּה להם ולא ידברו

דאָס זאָגט די גמרא, ״זכור ושמור בדיבור אחד נאמרו״, דער ״זכור״ פון פאַר שבת, און דער ״שמור״ פון נאָך שבת, ״בדיבור אחד נאמרו״, ביידע זיינען איינס. די גמרא איז מסביר, ״מה שאין הפּה יכול לדבר״, דאָס מויל דערלויבט נישט די רבנים צו רעדן וועגן דעם, ״ומה שאין האוזן יכולה לשמוע״, ווייל די באַלעבאַטים ווילן נישט הערן רעדן וועגן דעם ... זיי ווילן כאַפּן דעם ציגאַרעטל גלייך ביים זמן פון מוצאי שבת, צו גיין הערן די נייעס וכדומה. אַזוי האָט דער רב אַ פּראָבלעם צו רעדן וועגן דעם, ווייל ער קען פאַרבלייבן קומענדע וואָך אָן אַ מניין ...
רבותי, איך האָף אַז לכל הפּחות שרייבן וועגן דעם קען מען יאָ...

 

 

 

 

 

טוט דא א קוועטש. זייט אזוי גוט, און אבאנירט דעם "אלגעמיינעם זשורנאל".
Posted on July 16, 2010
email this article       print this article
Copyright 2005 by algemeiner.com. All rights reserved on text and illustrations